Hạt nhân nguyên tử & Lượng tử ánh sáng – Ôn nhanh ăn điểm Vật lí 12

Chương Hạt nhân nguyên tử và Lượng tử ánh sáng là phần kiến thức hiện đại trong chương trình Vật lí 12, chiếm số câu hỏi không lớn nhưng lại rất dễ lấy điểm trong đề thi THPT Quốc gia nếu nắm chắc bản chất và công thức. Bài viết này, từ ttlt2020 là bài PILLAR tổng hợp trên ttlt2020.blogspot.com, giúp học sinh:

• Nắm vững toàn bộ lý thuyết trọng tâm
• Thuộc công thức cốt lõi, không học lan man
• Nhận diện nhanh dạng bài thường gặp
• Liên kết tới hệ thống bài học chi tiết tại TTLT2020

---

I. Hạt nhân nguyên tử – Phần kiến thức dễ ăn điểm

1. Cấu tạo hạt nhân nguyên tử

Hạt nhân nguyên tử gồm proton và neutron, gọi chung là nucleon. Kí hiệu hạt nhân:

^A_ZX

• Z: số proton (số hiệu nguyên tử)
• A: số khối (tổng proton + neutron)
• N = A − Z: số neutron

👉 Dạng câu hỏi thường gặp: xác định số proton, neutron hoặc viết kí hiệu hạt nhân.

2. Khối lượng và năng lượng liên kết hạt nhân

Khối lượng hạt nhân luôn nhỏ hơn tổng khối lượng các nucleon cấu tạo nên nó. Phần chênh lệch gọi là độ hụt khối:

Δm = Z·m_p + N·m_n − m_hn

Năng lượng liên kết:

E = Δm·c²

Trong đề thi, năng lượng thường tính theo đơn vị MeV. Học sinh chỉ cần nhớ:

• 1 u ≈ 931,5 MeV/c²
• Năng lượng liên kết riêng càng lớn → hạt nhân càng bền

3. Phóng xạ – Kiến thức bắt buộc phải thuộc

Phóng xạ là quá trình hạt nhân không bền tự phát biến đổi thành hạt nhân khác. Ba loại phóng xạ thường gặp:

• Phóng xạ α
• Phóng xạ β
• Phóng xạ γ

Công thức định luật phóng xạ:

N = N₀·2^−t/T

• T: chu kì bán rã
• t: thời gian

👉 Đây là dạng bài chiếm tỉ lệ cao trong các đề minh họa và đề chính thức.

Xem bài học chi tiết về phóng xạ tại hệ thống bài học: TTLT2020 – phóng xạ - Vật lí 12

---

II. Lượng tử ánh sáng – Phần lý thuyết ngắn, điểm cao

1. Giả thuyết lượng tử ánh sáng

Ánh sáng được cấu tạo từ các hạt gọi là photon. Năng lượng của photon:

E = h·f = h·c/λ

• h = 6,625×10⁻³⁴ J·s
• f: tần số ánh sáng
• λ: bước sóng

👉 Câu hỏi lý thuyết thường hỏi mối quan hệ giữa bước sóng và năng lượng photon.

2. Hiện tượng quang điện ngoài

Hiện tượng quang điện là hiện tượng electron bật ra khỏi kim loại khi được chiếu ánh sáng thích hợp. Điều kiện xảy ra:

hf ≥ A

Trong đó A là công thoát electron. Bước sóng giới hạn:

λ₀ = hc/A

👉 Dạng bài quen thuộc:

• Tính bước sóng giới hạn
• Xác định ánh sáng có gây quang điện hay không

3. Quang phổ vạch nguyên tử hiđrô

Nguyên tử hiđrô chỉ phát ra các bức xạ có bước sóng xác định, tạo thành quang phổ vạch. Đây là bằng chứng mạnh mẽ cho cấu trúc lượng tử của nguyên tử.

Trong đề thi, phần này thường xuất hiện dưới dạng:

• Câu lý thuyết nhận biết
• Câu vận dụng rất nhẹ

Xem thêm hệ thống bài học về lượng tử ánh sáng tại: TTLT2020 – lượng tử ánh sáng Luyện thi Vật lí

---

III. Chiến lược làm bài để ăn trọn điểm chương này

• Ưu tiên làm câu lý thuyết trước
• Nhớ chính xác công thức, không suy diễn
• Không mất thời gian biến đổi toán học dài
• Loại trừ đáp án sai nhanh

Thống kê nhiều năm cho thấy: nếu học chắc chương này, học sinh có thể ăn trọn 1–1,5 điểm chỉ trong vài phút làm bài.

---

IV. Vai trò của bài PILLAR trong hệ thống TTLT2020

Bài viết này là bài trụ cột, có nhiệm vụ:

• Kết nối toàn bộ bài học chi tiết
• Giúp học sinh ôn tập nhanh trước kỳ thi

👉 Toàn bộ bài học bạn sẽ được cập nhật và liên kết tại: sitemap của https://ttlt2020.blogspot.com

---

Kết luận

Hạt nhân nguyên tử & Lượng tử ánh sáng không phải chương khó. Ngược lại, đây là chương điểm số nếu học đúng trọng tâm. Hãy sử dụng bài pillar này như bản đồ tổng thể, sau đó đi sâu từng bài học chi tiết trong hệ thống TTLT2020 để tối ưu hiệu quả ôn thi và đạt kết quả cao nhất.